28 april 2009 | Columns

Zijn wij een middenpartij?

Door Paul Bordewijk

Onder weldenkende mensen is er veel ongerustheid over de wijze waarop ons politieke stelsel zich ontwikkelt. De aanhang van de ‘klassieke middenpartijen’ loopt terug, ten gunste van de ‘flanken’, te weten PVV en SP.

Soms worden daarbij vergelijkingen gemaakt met Duitsland in het begin van de jaren dertig van de vorige eeuw, toen er door de opkomst van Nazi’s en communisten geen demo-cratische regering meer te vormen viel. Maar die vergelijking gaat niet op: KPD en NSDAP waren er beide openlijk op uit om de parlementaire democratie buiten werking te stellen en zelf de macht te grijpen, terwijl niets erop wijst dat SP of PVV dat zouden willen.

Wat mij daarbij verbaast is dat de PvdA tegenwoordig tot de middenpartijen wordt gerekend. Vroeger waren dat de partijen die in het CDA zijn opgegaan (KVP, ARP en CHU), die beurtelings met rechts (de VVD) of met links (de PvdA) regeerden. Toen ik lid werd van de PvdA was dat toch echt de grote linkse partij van Nederland, met links van zich alleen kleine partijtjes: CPN en PSP. Maar nu gelden PvdA, CDA en VVD tezamen als middenpar-tijen, en zijn er zorgen over een gebrek aan stabiliteit in de Nederlandse politiek omdat die partijen zoveel aanhang verliezen.

Sinds wanneer is de PvdA eigenlijk een middenpartij? Waarom heb ik daar nooit bericht over gehad? En hebben we dat ook op een congres besloten? Misschien was het toen we akkoord gingen met het eerste paarse kabinet, of toen Kok vertelde dat de PvdA zijn ideologi-sche veren had afgeschud. De PvdA was toen nog de grote linkse partij van Nederland, maar verloor in 1998 fors op links. Tegenwoordig heeft de PvdA in de Tweede Kamer nog maar één zetel meer dan de SP en GroenLinks gezamenlijk. Zo bekeken is de PvdA inderdaad een middenpartij geworden, en is de SP tegenwoordig de grote linkse partij van Nederland.

Dat geldt ook wanneer je naar de standpunten kijkt. PvdA, GroenLinks en SP zijn alle drie tegenwoordig veel minder radicaal dan vroeger. Ik vind GroenLinks inzake de verzor-gingsstaat zelfs bedenkelijk naar rechts opgeschoven. De SP heeft zijn Maoïstische veren af-geschud en is in zijn programmapunten nu bepaald niet linkser dan de PvdA in de jaren ze-ventig was. De PvdA kende in die tijd een sfeer van overtrokken heilsverwachtingen die ik bij de SP niet terugzie.

Wat ons zorgen moet baren is dat de stemmen die de PvdA verliest niet bij de SP te-recht komen. De PvdA leidt voorzienbaar onder de deelname aan een kabinet geleid door Balkenende, maar de SP profiteert daar niet van. Gedeeltelijk komt dat door de uitwisseling van kiezers met D66, maar het komt vooral doordat ook kiezers van linkse partijen vluchten naar Wilders. Die kiezers zijn niet alleen boos dat de PvdA veel te lang de problemen van de multiculturele samenleving heeft genegeerd, maar ook over de bonussen voor falende bankiers en de uitverkoop van Nederland. Het antwoord van de PvdA moet niet zijn verder naar het midden te kruipen, maar met een geprofileerde linkse opstelling te laten zien dat men de pro-blemen van gewone mensen begrijpt en daar wat aan wil doen.  

Paul Bordewijk (geb. 1943) was van 1977 tot 1993 raadslid voor de PvdA en van 1980 tot 1991 wethouder van (o.a.) financiën. Onlangs was hij lid van de commissie die het Europese verkiezingsprogramma van de PvdA heeft voorbereid. Hij publiceert in verschillende media over poltiek en bestuur, zie www.paulbordewijk.nl. Daarnaast is hij onder meer voorzitter van de afdeling Leiden van ROVER en voorzitter van de Leidse Straatnamencommissie.

8 Reacties op dit artikel | Laatste reactie: 30 april 2009 - 21:27

Olaf | 29 april 2009 - 12:13 | Link

Beste Paul,

Stel dat je gelijk hebt, hoe wilde je deze gedachten realiseren? Binnen de landelijke PvdA is het altijd nog de Amsterdamse Grachtengordel die de dienst uitmaakt en daar wordt heel anders over politiek gedacht als in de provincie.

Neem nou dit citaat: Die kiezers zijn niet alleen boos dat de PvdA veel te lang de problemen van de multiculturele samenleving heeft genegeerd, maar ook over de bonussen voor falende bankiers en de uitverkoop van Nederland.

Ik denk dat heel Nederland dat met je eens is, maar alleen de grachtengordel niet, en die hebben het binnen de PvdA sinds jaar en dag voor het zeggen. Ik denk had het een hopeloze missie is. Als je de PvdA weer een echte linkse partij wilt laten zijn moet echt 020 en haar dominante invloed eens politiek omgezaagd worden.

een Leids burger | 29 april 2009 - 12:44 | Link

Antwoord: Ja de PvdA is een middenpartij. Maar dat is wel geleidelijk aan gegroeid.
Met de laatste 2 zinnen van dhr.Bordewijk hierboven kan ik het volledig eens zijn.
Dat heb ik in andere bewoordingen hier ook wel eens (meerdere malen) gezegd......

En het mag dan misschien zo zijn dat de PvdA nu niet meer zoveel stemmers kwijtraakt aan de SP (die kiezers zijn immers voor een groot deel alreeds overgelopen) maar als de PvdA haar gevoerde beleid beter in overeenstemming had gebracht met vooral haar sociale (en soms democratische) principes had bijvoorbeeld de SP nooit zo groot kunnen worden.
De PvdA is veel te neo-liberaal geworden.
http://www.leiden.pvda.nl/nieuws/nieuws_item/i/3661/t/pvda_op_de_markt_de_lente_is_begonnen#r_23376

Het CDA is eigenlijk DE middenpartij (noch vlees nog vis), maar dan volgt wel de PvdA.
De elitaire VVD die zoals vanouds alleen Vrijheid(liberalisme) voor haar eigen achterban predikt maar voor de anderen alleen maar Verplichtingen wil en zo weinig mogelijk invloed van de staat, zou ik overigens geen middenpartij willen noemen.
Niet alleen de PvdA is door het gevoerde beleid bezig haar sociale beginselen te verkwanselen maar soms ook GL (is niet zo groen meer en ook niet meer zo links).

Toch vind ik het niet altijd verkeerd dat er een middenpartij ontstaat:
Neem de CU (als samenvoeging van RPF en GPV): Niet zo onchristelijk als het CDA dat alleen in naam nog christelijk is maar anderzijds ook weer niet zo dogmatisch als de SGP.
Dus voor de nuance kan een middenpartij, mijns inziens, op zich geen kwaad.

Het mankeert inderdaad aan inlevingsvermogen van veel politieke bestuurders in de situaties waarin de burgers verkeren en waarbij de politiek beslissingen moet nemen.
(enorme kloof tussen politiek en burgers).
Dat is niet zo verwonderlijk natuurlijk als een partij teveel mensen heeft die wel graag het land of de stad willen meehelpen te besturen maar daarbij dan wel proberen voornamelijk hun eigen ideeën te verwezenlijken en alles beter te moeten weten dan die in hun ogen "domme" burgers: De Arrogantie van de macht en "grachtengordelmentaliteit" En i.p.v. de argumenten van andere (Leidse) burgers proberen te begrijpen en serieus te nemen soms ook geen rekening wensen te houden met wat de meerderheid van het volk wil na notabene een "bindend" referendum.....

Soms is het beter burgers geen inspraak te geven. Maar wat stelt de inspraak van burgers eigenlijk nog voor als men eigenlijk toch al lang besloten heeft wat men gaat doen? Een ritueel dat burgers de indruk moet geven dat "hun stem" ertoe zou doen?
Daarbij begrijpen burgers natuurlijk ook wel dat men niet altijd zijn zin kan krijgen.

Politiek is immers ook afwegingen maken en soms compromissen maken.
Maar dat laatste niet tot elke prijs zou ik zeggen.
Bovendien dient men bij een compromis goed aan de achterban uit te kunnen leggen waarom men dit heeft gedaan en wat men dan nog wel "heeft binnengesleept".
Zijn burgers er nu alleen maar voor politici of zou het misschien andersom moeten zijn?....
http://www.leiden.pvda.nl/nieuws/nieuws_item/i/3668/t/hallo_ik_ben_de_campagneleider_en_ik_zoek_teamleden#r_23412

Abdoul | 29 april 2009 - 15:39 | Link

@Paul, ondere aanvoeder van onze vriend Wouter Bos heeft de PVDA duidelijke gekozen voor de midden koers, op alle dogma's voorbeelden:

(Integratie)

Wouter gebruikt heren Aboutaled/Marcouch om harde lijn alla Gert Wilders om de Moslims in dit land leven zeur te maken, het gevolgen van deze praktijken dat deel van deze achterban niet meer thuis voelt bij onze partij en toevlucht zoekt naar D'66, momenteel 19 zetels heeft in de Poll's.

(Sociale zekerheid)

Onze Politieleider had voor de tweede kamer verkiezingen van 2006 benadrukt om de oudere mensen met de AOW zwaar te belasten of door te late werken tot 70 jaar of langer.
Hij had de wapens aangerijkte aan onze kameraden van SP om 25 zetels te halen bij de afgelopen TK verkiezingen.

een Leids burger | 29 april 2009 - 21:14 | Link

Integratie:
Citaat dhr.Abdoul: "...om de Moslims in dit land (het) leven zeur (lees: zuur) te maken"
Inburgeren blijft moeilijk natuurlijk...

Maar wie maakt wie nu eigenlijk het leven zuur? Ik zou me zo kunnen voorstellen dat veel mensen daar wellicht toch iets anders over denken dan bijvoorbeeld dhr. Abdoul.....

Sociale Zekerheid, zie:
http://www.leiden.pvda.nl/nieuws/nieuws_item/i/3669/t/spoedeisend_congres_over_het_nieuwe_regeerakkoord#r_23413

Olaf | 30 april 2009 - 00:49 | Link

Zoals gewoonlijk doen de PvdA zetelhouders/bestuursleden/gewone leden niet mee aan de discussie over weer een interessante opinie van Bordewijk. Terwijl dit een van de meest interessante onderwerpen is.

We bijten echt niet hoor !

Roelof van Laar | 30 april 2009 - 05:24 | Link

@ Olaf
Ik denk dat het niet gaat om links, rechts of midden, maar het gaat om leiderschap. De SP groeit niet meer omdat Jan Marijnissen weg is, en er geen leider meer is. Verdonk leek een leider, maar bleek haar eigen toko niet eens te kunnen runnen. Op dit moment hebben de traditioneel grote partijen geen van allen een charismatische leider die zijn/haar visie op een aansprekende manier uitdraagt, mensen bindt, etc. Alleen Wilders en Pechtold laten iets van leiderschap zien, staan ergens voor en dragen dat met verve uit. Dat bindt mensen. Maar ik denk niet voor lang. Zodra er een of meer echte leiders opstaan bij andere partijen, zeker bij PvdA, VVD en CDA, zullen die veel kiezers kunnen binden. Wilders en Pechtold zijn meer eenoog koning dan toekomstig premier.

J. Kruijer | 30 april 2009 - 08:21 | Link

Roelof | 30 april 2009 - 05:24
Zodra er een of meer echte leiders opstaan bij andere partijen, zeker bij PvdA, VVD en CDA, zullen die veel kiezers kunnen binden.
Welnee, want dan krijgen ook die met personen te maken met een zelfde mentaliteit als Zijderveld, Rene Danen en volk dat slechts brandschattend door de stad kan gaan en iedereen met een andere mening in elkaar slaat. Dat is bij lieden van dergelijke pluimage traditie. Zie bijv. de opkomst van de pro-partijen in Duitsland. Bij links gaat het om macht, zoals Melkert heel juist zei, niet om landsbelang, niet om wat goed is voor het volk, maar wat goed is voor hen die de macht in handen hebben. Om dit terug te vertalen naar de PvdA. Bij deze partij gaat het sinds decennia alleen nog om macht. Als voorbeeld: emancipatie. Dit onderdeel wordt gigantisch veracht door de PvdA en alles wat er mee samenhangt. De PvdA heeft simpelweg gekozen voor islamitische ‘vrouwenrechten’, dus geen. Er bestaat dus geen gelijkheid binnen de partij voor hen. De PvdA belijdt dit met de mond maar de praktijk wijst al lang anders uit anders had zij niet gekozen voor (ik kan tientallen opnoemen) gescheiden loketten of gescheiden zitplaatsen in het theater.

Wat Abdoul betreft is het beschamend dat die hier zijn kolder kan ventileren: ‘Wilders maakt moslims het leven zuur’. Dat is, om zijn eigen woorden te gebruiken zeuren en jammeren en wel omdat moslims niet-moslims het leven zuur maken. Voorbeelden: de terreur van moslims omtrent het klooster Mor Gabriel in Turkije, het vermoorden van Christenen NU in Zuid-Oost Turkije, het gedrag van Erdogan tegenover Israel (en dan krijgt hij notabene op 10 mei de Avicennaprijs!), het vermoorden van Christenen in Irak of om dicht bij huis te blijven, de vernieling van woonwijken in Nederland met behulp van door de PvdA aangestelde moslims als daar zijn Marcouch of Elatik en de acceptatie van culturele jihad binnen universiteiten door, ook dicht bij huis, Tariq Ramadan, die op de lijst van terroristen staat vanwege zijn banden met de MB.
Dus die ‘leider’ die binnen de PvdA zal opstaan omdat hij de islamisering van Nederland ook meer dan zat is en dus de afbraak van de westerse beschaving en cultuur krijgt net zoveel tegenwind als de PVV, zal uitgemaakt worden voor rotte vis (zie geval Jami) en zal onder politiebescherming moeten komen te staan. Dat is het lot van iedereen die zich tegen links keert omdat links dit in haar portemonnee voelt.

Om op Paul Bordewijk zijn vraag antwoord te geven: de PvdA is onderdeel van de umma.

een Leids burger | 30 april 2009 - 21:27 | Link

In de eerste plaats is het natuurlijk wel degelijk een kwestie van links, rechts of een middenpartij. Dat zal de richting immers bepalen. En daarbij is dan vervolgens leiderschap natuurlijk wel belangrijk om op koers te blijven.
citaat dhr.Roelof: "...staan ergens voor en dragen dat met verve uit."
Maar de PvdA is nu juist een zodanige middenpartij geworden dat niet eens meer goed duidelijk is waar die partij dan eigenlijk nog voor staat. (in de peaktijk dan).
Bij een partij die bezig is zijn beginselen te verkwanselen helpt alleen een goede leider niet. Daarom is, mijns inziens, eerst weer een linkse profilering nodig.

Citaat Jan:"..niet om wat goed is voor het volk, maar wat goed is voor hen die de macht in handen hebben. Om dit terug te vertalen naar de PvdA. Bij deze partij gaat het sinds decennia alleen nog om macht."
Inderdaad ook hier in Leiden: Bij een "lokaal coalitieaccoord" gaat de PvdA de beginselen al bijvoorbaat verkwanselen om maar op het pluche te kunnen blijven zitten. (Regereringsverantwoordelijkheid of bestuurlijke verantwoordelijkheid nemen noemt men dat dan.) En met de VVD, CDA en PvdA samen in het stadsbestuur kan de PvdA uiteraard niet veel van haar standpunten in beleid omzetten......
En wat valt er nog "in te spreken" als veel toch al bepaald is in het coalitieaccoord.....

@dhr.Olaf: De grachtengordelmentaliteit beperkt zich niet alleen tot de invloed van 020 maar er is helaas ook een 071-grachtengordelmentaliteit.

Wat de burgers echt belangrijk vinden?
Ook daar is wel eens onderzoek naar gedaan.
zie:http://www.leidschdagblad.nl/nieuws/opinieplein/zwart-wit/article4633387.ece/Gemeentetaken

De PvdA is veel te neo-liberaal geworden.
Kortom: De Pvda zou weer een linkse(-lees Sociale) Partij moeten worden.

Reactieformulier

Reageren kan op twee manieren:

  1. Met je naam en e-mailadres: je moet je reactie per e-mail bevestigen.
  2. Met je eigen account: je reactie wordt automatisch geplaatst. Hiervoor moet je wel ingelogd zijn.